Kolonoskopi

Alt gastrointestinal sistem endoskopisi olarak da bilinen kolonoskopi, alt sindirim sistemini yani kalın bağırsak ve rektumu incelemede kullanılan, içinde kamera olup görüntüyü ekrana yansıtarak incelemeye olanak sağlayan ince, esnek bir tüp (endoskop) ile değerlendirme yapılmasıdır.

Kolonoskopiye ne zaman ihtiyaç duyulur?

Kolonoskopi genellikle makattan kanama, dışkıda irin veya mukus varlığı, karın ağrısı, kronik ishal, kilo kaybı gibi semptomların nedenlerini bulmak, kansızlık, İltihap, polip, divertikül, inflamatuar bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit, crohn) ve kanser gibi hastalıkları araştırmak ve gerekirse biyopsi almak için yapılır.

Kolonoskopiye nasıl hazırlık yapılır?

Kolonoskopi öncesi bağırsakların temizlenmesi gereklidir. Böylece dışkıdan temizlenmiş bağırsak daha net görülerek değerlendirilir. Bunun için bağırsak tarafından emilemeyip bağırsak içerisine daha fazla sıvı çeken ve böylece dışkıyı yumuşatarak atılımını sağlayan ozmotik laksatif adı verilen maddeler kullanılır. Bu ilaçlar kullanılırken bol sıvı ve elektrolitler alınmalıdır. Sıvı alımı kısıtlı olan hastalar, kalp hastaları, karaciğer veya böbrek yetmezliği olanlar sıvı-elektrolit dengesi açısından kolonoskopi öncesi hazırlık yapılırken ayrıca dikkat gösterilmesi gereken hasta grubudur. Tipik olarak incelemeden önceki 1-2 gün katı yiyecek yenmesi önerilmez. Tahıllar, çiğ sebzeler, fasulye, kabuklu yemişler ve tohumlar gibi çok fazla lif içeren gıdalardan kaçınmanız gerekebilir. İçecekler berrak sıvılarla (su, süt, çay ve kahve ve gazlı içecekler) sınırlıdır. Kolonoskopi sırasında kanla karıştırılabilecek kırmızı sıvılardan kaçınılmalıdır. Kolonoskopiden önceki gece yarısından sonra hiçbir şey yiyip içilmez. Hastalara hazırlık için bağırsak hazırlama kiti verilip temizlik sağlanır.

Kullanılan kan sulandırıcı ilaçları işlem öncesi doktorunuza bildirip ilaç alımını kesmeniz veya yerine başka bir ilaç başlamanız gerekebilir.

Kolonoskopi uygulanması

İşlem öncesi tüm hastalar monitörize edilir, ardından koldan bir damar yolu açılarak işlemden korkan ve huzursuz olan hastalara anestezik ilaçlar vasıtası ile destek sağlanır. Daha sonra hasta sol yana yatırılarak işleme başlanır. Kolonoskop ile makattan girilip ekrana yansıtılan görüntü takip edilerek anal kanal, rektum ve kolon detaylıca değerlendirilir. Daha iyi bir görüş için kalın bağırsağınız havayla şişirilir. Daha iyi görüş sağlamak amacıyla sizi birkaç kez masanın üzerinde hareket etmeniz istenebilir. İşlem esnasında gerekirse biyopsi alınır veya polipektomi yapılır. İşlem yaklaşık 30-45 dakika sürer. Anestezi etkisi ortadan kalkınca hastalar sedyeden alınarak dinlenme odasına götürülür.

İşlem sırasında kameranın içeri girdiğini hissedebilirsiniz ancak canınızı yakmaz, şişkinlik hissedebilir veya tuvalete ihtiyacınız varmış gibi hissedebilirsiniz.

İşlemden sonra beni neler bekliyor?

İşlemden sonra kendinize geldiğinizde ilk bir saat içerisinde karnınızda kramp veya şişkinlik hissedip, tuvalete gitme ihtiyacı duyabilirsiniz. Bu işlem esnasında daha iyi görüntü sağlamak için bağırsağınızın gaz ile şişirilmesi sebebiyle olur. Kendinize gelince yemek yiyip içmenize izin verilir, anestezik ilaçların dikkat dağıtıcı etkisi olabileceği için ilk 24 saat boyunca araç kullanmamalı, yalnız seyahat etmemeli, makine kullanmamalı, yasal belge imzalanmamalıdır. Muayene ve biyopsi sonuçları için doktorunuzla görüşmeniz gerekir.

Komplikasyonları neler?

Tanısal kolonoskopide komplikasyon riski çok düşüktür. Nadir de olsa görülebilecek komplikasyonlar arasında kanama, perforasyon (kolonun delinmesi), şiddetli karın ağrısı ve solunum veya kalp problemleri de dahil olmak üzere sakinleştiriciye reaksiyon sayılabilir.

Kolonoskopi ile yapılan tedavi edici işlemler nelerdir?

Kolonoskopi ile kanamalarını durdurucu işlemler (skleroterapi, koterizasyon, klip konması, vb) yapılabilir.
Tıkanmış veya genişlemiş bağırsakların dekompresyonu (bağırsak içindeki gaz ve dışkının boşaltılması) ve rekanalizasyonu (yolun açılması) sağlanabilir.
Tümöre bağlı tıkanmış ileri evre kanserlerde başlangıçta tıkanıklık stent (tıkalı olan alanı genişletip geçişe izin veren metalik bir cihaz) ile açılıp hasta sistemik tedaviye yönlendirilerek daha sonra uygun ameliyata hazırlanabilir.
Kolondaki darlıklar balon dilatasyonu ile genişletilebilir.
Yabancı cisimler çıkartılabilir.
Endoskopik mukozal rezeksiyon ve endoskopik submukozal diseksiyon işlemleri ile büyük polipler ve bazen başlangıç aşamasındaki tümörler ameliyatsız bir şekilde çıkartılabilir.

Yapılan kolonoskopide; kolonda herhangi bir polip veya anormal doku bulunursa poliplerin boyutuna ve sayısına bağlı olarak daha sıkı bir gözetim programı izlemeniz gerekebilir. Çoğu polip kanserli değildir ancak bazıları kanser öncesi olabilir, bu sebeple çıkartılan tüm polipler patolojik incelemeye tabi tutulurlar.

Kaynaklar;

Manko M, Bello AK, Mohammed MF, Jabir AM, Isah IA, Daniyan M, Mado SM, Mustapha SK, Dauda MM. Colonoscopy in Zaria: Indications and findings. Niger J Clin Pract. 2022 Sep;25(9):1580-1583. doi: 10.4103/njcp.njcp_150_22.
Kastenberg D, Bertiger G, Brogadir S. Bowel preparation quality scales for colonoscopy. World J Gastroenterol. 2018 Jul 14;24(26):2833-2843. doi: 10.3748/wjg.v24.i26.2833.
Forde KA. Therapeutic colonoscopy. World J Surg. 1992 Nov-Dec;16(6):1048-53. doi: 10.1007/BF02067060.
Hassan C, Antonelli G, Dumonceau JM, Regula J, Bretthauer M, Chaussade S, Dekker E, Ferlitsch M, Gimeno-Garcia A, Jover R, Kalager M, Pellisé M, Pox C, Ricciardiello L, Rutter M, Helsingen LM, Bleijenberg A, Senore C, van Hooft JE, Dinis-Ribeiro M, Quintero E. Post-polypectomy colonoscopy surveillance: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline – Update 2020. Endoscopy. 2020 Aug;52(8):687-700. doi: 10.1055/a-1185-3109.

Bu sayfa kapsamı bilgilendirme amaçlıdır. Tedavi edici öneriler bulunmamaktadır. Tanı ve tedavi için doktorunuza danışınız.